Кицаш
Хац, дац - цхьа дош; хайра, дайра - эзар дош.
Туро цаӀ мара вийнавац, метто эзар вийнав.
Лохига саг дегала хул.
Виза вар аьле, кхача боацаш а ма гӀо; йийкха яр аьле, кхоллар до
Шийна тӀера вир-говр дайнадац, наха тӀера хенжа-меза байнаб.
Фаьлг
ЦIокъеи наькъахочуни къовсам
Лоам ши юрт иллай. Готтача лоаман наькъа такилгах мара, цхьан юртара вокх юрта ваха йиш хиннаяц.
Цу замалахьа лоамашка къиза цIокъ хиннад, лелаш. Шер-шера наькъахошта тIалеташ, уж буаш хиннад из.
Шоайла дага а баьнна, уйла а яь, цу шин юртарча наха лаьрхIад цу цIокъа кIийле е. Боккха кIоаг а баьккха, тIагIолла йоархIаш тайса, къайлабаьккхаб цар из.
Цхьан дийнахьа цу наькъа такилгах хьавоагIача наькъахочоа узамаш хезад. ДIахьежача, кIоаг чу доаллаш цIокъ бIаргадайнад цунна. Хур-могар дича, кIоаг чура арадоалалуш хиннадац из. ЦIаьхха, наькъахо бIаргавайна, чIоагIа хьоастаденна, дехар даьд цо, ше арадаккха, аьнна:
- ГIо де сона укх чура арадала! ЦIаккха а Iа даь гIулакх дицдергдац аз. Сай фух-тайпах мел долчунга а дIадувцаргда аз Iа даь гIулакх. Хьона гIулакх деш, латтаргда уж а.
Цох къа а хийтта, наькъа йисте яьгIа га кагьяь, Iочухийцай наькъахочо кIоага чу.
Цох тоссаденна, араийккхад цIокъ. ГIаддаха, маьженаш дIа-юха а эза, баркала меттел, наькъахочоа тIатоссаденнад, из ваа дагахьа.
ЧIоагIа кхеравеннав наькъахо.
- Со ма вий хьо кIалхардаьккхар, эхь хетаций хьона? Ма сиха дицденнад хьо хьайна даьча гIулакха! Кхы а со ваа а гIерт хьо! - аьнна, эгIазвахав из.
- Диц-м деннадацар со, - аьннад цIокъо, - цу кIоага чу а хьо мо саг бахьан ма дахадий со. Шо, нах, да тха моастагIий. Согара хила къахетам бац хьона.
- Хьо бакъ хила а мег. МоллагIчунга хатта вай воашта юкъера къовсам.
Истарга хаьттад цар. Цо аьннад:
- Саг ва харцвар. Деза мовхьаш тIа а дехкаш, шоай вордаш текхаяйт цар, тIаккха урс а хьакхе, тхо даа а дуъ. Кхыметтел тха цIокаш а шоай гIулакха леладу. ДIаваа мара везац саг.
ГIаддахад цIокъ, истаро ше бакъдаь, кхы а чIоагIагIа эгIазлонца тIадийрзад сага, из ваа дагахьа.
- Сабарде, укх ягIача дийхка гаьнага хатта вай. Дукха ха я ер вай къамаьлага ладувгIаш латта, - аьннад наькъахочо.
- Нахал вогI цхьа хIама дац укх дунен тIа, - аьннад дийхко. - Тха гаьнаш теда а тедаш, пешкашка йоагаю цар тхо. Согара хила къахетам бац сага, - аьнна, куро сигаленга хьежай дийхка га.
Геттара гIаддахад цIокъ:
- МоллагIчунга Iа хетте а, хила къахетам бац хьона, хьо ца виача даргдац.
Ше цIокъа даьча новкъосталах чIоагIа дехкеваьнна; наькъахо, ше фу дергда ца ховш, хьайзав. ЦIаьхха, хьун юкъера пхьагал араийккхай. ГIадвахача наькъахочо пхьагала дIадийцад шоашта юкъера гIулакх. Уйла а яь, вокхо аьннад:
- Аз нийсача новкъа доахаргда шо. Цхьабакъда сона, юххьанца хиннача беса, бIаргаго деза.
ГIаддахад цIокъ. Пхьагало а ше бакъдергхилара, шеко хиннаяц цун. Из а шийгахьа яргхиларах тийшад из.
- Со укх чу доаллар, - аьнна, цIокъ кIоага чу чутоссаденнад.
Наькъахочоа тIа а йийрза, пхьагало аьннад:
- Хьо бехке хиннав ер укх чура арадаккхарах. Ер кIоага чу дагIийта! Хьо кIоага чу даьгIача бакъахьа да, - аьннад цо цIокъага, - тIаккха бакъвар-харцвар малав хетта а дезаргдац.
Из къамаьл а даь, наькъахои пхьагали дIадахад. Къиза цIокъ, кIоага чугIолла кхийста-кхийста, кхы ара ца а доаладенна, цу чу деннад.